فتيشيسم یا «بت وارگي» عبارتست از جانشيني يك «ابژه» به جاي كلٍ قدرتمند و خطرناكي كه در عين حال نيرويي ممنوعه است. در انسان شناسي گفته مي‌شود در فتیشيسم، بخش قدرتمند و خطرناكِ روح خدايي با يك «ابژه» جايگزين مي‌شود. در روانكاوي، فتیشيسم به مثابه جانشيني براي فالوس[1] غايب است كه داراي شكل ممنوع تابو است كه در نهايت قدرت جنسي و ميل و تمام عواطف مرتبط با فالوس به بخش ديگري از بدن يا به ابژه اي ديگر منتقل مي‌شود.

فتیشيسم با مكانيسم «جايگزيني[2]» و انكار[3] همراه است  ابتدا به دلایل مختلف، سوژه قطعه قطعه[4] شده و به يك ابژه، تقليل مي يابد كه در طي آن يك جزء جانشين كل مي‌شود و در نتيجه شيء، ابژه، عضو يا تكه اي از كل به شكل‌گيري سوژه منجر مي‌شود. استراتژی جايگزيني در انسان شناسی و روانکاوی دیده مي‌شود.

انكار، استراتژي است كه بواسطه آن با ميل و خواست قدرتمندي مخالفت نمي‌شود و در عين حال به شكل همزمان، آن ميل يا خواست نفي مي‌شود. حاصل كار شكل گیری نوعی دانش است كه امكان تحقق همزمان دو نگرش متضاد را مي‌دهد؛ يك نگرش رسمي و ديگري محرمانه، يكي غير مصطلح و ديگري مصطلح، يكي سرچشمه هاي اسطوره اي را بيان مي‌كند و ديگري تفاوت ها و تقسيم بندي‌ها را صورتبندي مي‌كند.

 پس فتیشیسم استراتژي است كه متضمن دوسويه است: آنچه نشان داده مي‌شود (كه به عنوان چيزي متفاوت، مخوف، بدوي و شكل نيافته نشان داده مي‌شود) و آنچه كه به مثابه يك تابو يا ابژه ممنوعٍ ميل نشان داده نمي‌شود ولي در عين حال به امري لذت دار بدل مي‌شود چرا كه متفاوت، عجيب و مرموز است.

فتیشيسم گواهي براي «اطفای ميل به نگاه كردن[5]» است كه در روانكاوي فرويد از آن به کرات یاد شده است. «نگاه خيره[6]» اغلب در جستجويی غيرقابل فهم براي لذت غايب و ميلي است كه هرگز به طور كامل محقق نمي‌شود: ما نگاه مي كنيم حتي اگر چيزي براي نگاه كردن نباشد.

  RSS